Klausenpass/Oberalppass

KLAUSENPASS

De Klausenpass (1948m) is de verbinding tussen Altdorf in het kanton Uri en Linthal in het kanton Glarus. De straat werd aanelegd tussen 1893 en 1899 en is de wintermaanden, net als zoveel andere passen in Zwitserland gesloten. Vanuit Altdorf gaat het gestaag bergopwaarts door het prachtige Schächental, (zie ook de volgende link: http://www.uri.info) een dal genoemd naar de gelijknamige rivier. De Schächen ontstaat uit de Hint. Schächen uit het Brunnital en de Vord. Schächen die ontspringt ten zuiden van pashoogte. Iets verder onder dit artikel vindt u ook de beschrijving van de Oberalppass.

ALTDORF

  • 03KlausenpassaltdorfDalstation Eggbergen Altdorf
Altdorf, de hoofdstad van kanton Uri, ligt in het Reusdal, 3 km ten zuiden van het Vierwoudstrekenmeer. Door de opening van de St. Gotthardpass in de 13e eeuw werd er al vroeg handel gedreven en vestigden bedrijven zich hier. De stad wordt voor het eerst genoemde in een oorkonde in 1223. Het stadsbeeld wordt bepaald door een gigantisch monument van Willem Tell, midden op het dorpsplein. De stad kent verder verschillende musea, de Sankt Martinkerk met zijn kostbare schatten en vele andere bezienswaardigheden. Op een hoogte variërend van 1500m tot 2000m loopt een fantastische hoogtewandelroute van Eggbergen tot aan de pashoogte op de Klausenpass. Eggbergen is met de kabelbaan Flüelen-Eggbergen te bereiken, iets ten noorden van Altdorf naast Remo-Camping Moosbad (ideale uitvalbasis). Hoog boven het Schächental, op de boomloze, zonnige helling, is deze wandeling een ware belevenis. Op deze panoramaroute hebben we voortdurend uitzicht op de Windgällen, Griesstock, Schärhorn en Ruchen. Altdorf was het toneel van de vele daden van Willem Tell, het nabij gelegen Bürglen (eerste dorp richting pashoogte) was volgens de legende zijn geboorteplaats.

 

 


BÜRGLEN

  • 04KlausenpassburglenTellskapelle Burglen
Om in de voetsporen van Willem Tell te blijven rijden we richting Klausenpass. Een imposant bronzen monument op het raadhuisplein doet hier nog aan denken. De Tellskapelle van Bürglen staat achter hotel Tell in Bürglen, naast de kerk. De vele zijdalen die deze  pas rijk is zoals: het Teiftal, Riedertal, Sulztal en het lange Brunnital, is een inspiratiebron voor vele wandelaars. Aan het eind van het Brunnital, wandelt men langs de noordkant van de Windgällen weer richting het Manderanertal.

KLAUSENPASS PASHOOGTE (1948m)

  • 02Klausenpasspashoheklausenpas
De pashoogte van de Klausenpas bevindt zich op 1948m, 23 km lager door de Urner Boden (zie ook de volgende link: http://www.urnerboden.ch/) eindigt de pas in Linthal, Linthal is de meest zuidelijke gemeente van het kanton Glarus en staat bekend om zijn ambachtelijke  koeienbellen. Langs de gelijknamige rivier dalen we verder via Glarus (de hoofdstad van het gelijknamige kanton) tot aan de Walensee, waar de weg zich splitst. In zuidoostelijk richting gaat het naar Chur en in westelijk richting naar Zürich – Luzern. Door het kanton St. Gallen verplaatsen we ons in zuidoostelijke richting. Een kleine 20 km voor Chur rijden we het kanton Graubunden binnen, bij het legendarisch plaatsje Maienfeld. Het Heidi-dorp, waar het verhaal van Heidi en haar vriendje Peter zich afspeelde op de wonderschone almen van haar opa. (meer info is te vinden onder http://www.heidihaus.ch/. Na Chur rijden we de Oberalppass op.

 


OBERALPPASS

De Oberalppass (Cuolm d'Ursera) (2044m) vormt de verbinding tussen Andermatt in het kanton Uri en Disentis in het kanton Graubünden. Deze pasweg werd gebouwd tussen 1862 en 1863. Over de Oberalppass rijdt ook de Matterhorn-Gotthard-Bahn (MGB). Die in 2003 door de vroegere Furka-Oberalp en Brig-Visp-Zermatt spoorlijnen is ontstaan. De felrode MGB trein rijdt langs de 1200 meter lange Oberapsee en stopt bij het station op pashoogte. Na pashoogte verdwijnt de trein in het rot massief en komt vlak voor Tschamut weer uit de tunnel, waarna het zijn afdaling vervolgd richting Disentis/Mustér. Vanaf de Oberalppass hebben we een prachtig uitzicht op Andermatt.

NÄTSCHEN

  • 03OberalpnatschenMatterhorn Gotthardbahn
Nätschen, gelegen op een hoogte van 1842m, is ons uitgangspunt voor de militaire vesting (ruïne) bovenaan op de "Gütschstrasse", genaamd Stöckli (2483m). Langs het treinstation in Nätschen gaat de militaire weg, (die met de auto niet vrij toegankelijk is) bergopwaarts. Bij Börtli (1880m) gaat de wandeling over de Chilchenberg terug naar Andermatt. Tüfelstalboden boven Andermatt op p.2015m geeft een weidse blik richting dal en omliggende toppen. De lawinehekken boven Andermatt moeten deze plaats in de winter beschermen tegen sneeuwlawines. 

  • 06OberalpnatschenAndermatt van Teufelstalboden
Op Grossboden p.2280m, hoger gelegen op de "Gütschstrasse", heeft men een prachtig uitzicht op de Rossbodenstock (2836m), gelegen aan de zuidkant van de Oberalppass. In oostelijke richting kijkend ziet men vanaf Grossboden de Oberalpsee op pashoogte liggen. De routebordjes op Stöckli (2364m) laten zien dat het nog een uur lopen is naar de Lutersee en dat men twee uur is verwijderd van Andermatt. Göschenen is in een kleine drie uur te wandelen door het Riental. We vervolgen de route naar de hoger gelegen militaire vesting.

 

  • 12OberalpnatschenMillitaire bunker Gutschstrasse
Het toegangshek is nog volledig intact maar ziet er behoorlijk oud uit. De ruïne is door de militairen netjes achtergelaten en eigenlijk staat hier een monument. Op de terugweg lopen we langs een privé hut, die een prachtig uitzicht heeft over het Riental richting Göschenen. De bunker met "kristallen" van steen is een kunstwerk op zich. Laten we hopen dat de mooie bergtoppen in de toekomst niet allemaal volgebouwd worden met windmolens.

 

 

 


OBERALPPASS PASHOOGTE (2044m)

  • 01OberalppasshoheOberalpsee
Het hoogste punt van de Oberalppas bevindt zich op een groene vlakte, die voor een groot deel in beslag wordt genomen door het 1200m lange stuwmeer, de Oberalpsee. Hierlangs rijdt ook de felrode trein van de MGB. Op pashoogte zijn er tal van wandelmogelijkheden, o.a. de langeafstandswandelroute Vier-Quellen-Weg, die onder de St. Gotthardpass staat beschreven. Iets ten zuiden van de Oberalpsee  gaan we naar Lai da Tuma (2345m), het punt waar één van de langste rivieren (1320km) uit Europa ontspringt, n.l. de Rijn. Onderweg passeren we het punt waar de Plaunca da Vadials samenkomt met het water van de Lai Urlaun. In westelijke richting langs de rechter bergflank gaat men naar Lai da Tuma. (Zie ook  het verslag van de Badushütte en Camona da Maighels onder Berghutten).

TSCHAMUT

  • 01OberalptschamutTschamut
Tschamut, gelegen op een hoogte van 1404m is het eerst volgende bergdorpje richting Disentis nadat we de  pashoogte zijn gepasseerd. Het treinstation in Tschamut ziet er verlaten uit. De MGB- trein wordt hier aangedreven door middel van een tandrad op het middenspoor.

 

 

 

 

 

SEDRUN

  • 02OberalpsedrunSedrun
Het dorp Sedrun ligt op een hoogte van 1450m, in het hoogst gelegen deel van het district  Surselva. Disentis/Sedrun, aan de oorsprong van de Rijn op de Oberalppass, is gezellig, authentiek, modern en heeft toch een traditionele cultuur. Eerbiedwaardige benedictijnen leven hier in de fascinerende wereld van de monniken. Een verscheidenheid van kerken en kapellen kenmerkt deze dorpen. Porta Alpina, het ondergrondse spoorwegstation in de Gotthard-Basistunnel, zal een directe verbinding krijgen met het dorp Sedrun. De verwachting is dat Sedrun een toeristische trekpleister gaat worden in deze regio, voor zowel zomer- als wintergasten.

  • 05OberalpsedrunInfo Alptransit Sedrun
Vanaf 1999 is men bezig met de aanleg van de Gotthard- Basistunnel, het zal een ondergrondse  spoortunnelverbinding gaan vormen tussen Erstfeld en Bodio (Biasca). De Gotthard-Basistunnel, waarvan de opening gepland staat voor 2017, zal met 57 km de langste spoortunnel ter wereld zijn. Ruim 800 m onder het aardoppervlak, gaat de hogesnelheidslijn deel uitmaken van het Zwitserse Alp Transitproject. Hierdoor zal de reistijd behoorlijk korter worden tussen Zürich en Milaan. De laatste steen uit de schacht van de Gotthard-Basistunnel ligt momenteel in het informatiecentrum in Sedrun. Dit informatiecentrum is zeker een bezoekje waard.

 

 

 
DISENTIS/MUSTÉR

  • 01OberalpdisentismusterDisentis Muster
Disentis/Mustér, gelegen op 1143m, ligt tussen de toppen van het Rijndal (o.a. Oberalpstock (3327m), Péz Ault (3027m), Péz Cavardiras (2964m)) op de kruising van twee belangrijke alpinewegen, de Oberalppass en Lukmanierpass. De Lukmanierpass (1914m) verbindt het dal van de Vorderrhein met het Bleniodal in Tessin, het grensgebied tussen Graubünden en Tessin. De Reto-Romaanse naam Mustér is een verwijzing naar de witte  Benedictijnen abdij, die het aangezicht van deze plaats overheerst. Deze abdij werd in de 7e eeuw gesticht en meerder malen verwoest. Eind 17e eeuw werd onder de abten Adalbert II de Medel en Adalbert III Defuns, de huidige Barokkerk herbouwd. Wie deze kerk bezoekt staat versteld van de overweldigende ruimtewerking en het prachtige lichtinval. Omdat het middenschip slechts de helft van de kerk inneemt, geeft dit een indrukwekkende dieptewerking. Het hoofdaltaar is afkomstig uit Degendorf in Beieren en dateert uit 1656. De preekstoel, een vroegbarok werk van Pierre Solèr, is inmiddels rijkelijk verguld.

  • 02OberalpdisentismusterKlooster Disentis Muster
Een grote deur links achteraan in de kerk geeft toegang tot de Mariakerk In de lange gang bevinden zich oude grafstenen van de abten van Disentis. Een majesteitelijke trap uit 1899 geeft uiteindelijk toegang tot de bedevaartskerk. De kerk is zeker een bezoekje waard, het heeft kostbare voorwerpen, schilderijen, beelden en oude meubels uit de 13e eeuw. De abdijschool van Disentis is met zijn tijd meegegaan en na het behalen van het diploma, heeft men toegang tot alle mogelijke studierichtingen. De monniken, die in het klooster les geven, hebben naast een theologische opleiding ook een andere studie richting gevolgd. Sinds 1972 gaan er ook meisjes naar de school, een kleine 200 leerlingen, waarvan het merendeel uit Graubunden, hopen hier hun diploma te behalen.

 



DISENTIS

  • 03OberalpdisentisbahnhofTreinstation Disentis Muster
Het treinstation Disentis in Graubunden is een belangrijk knooppunt van het Zwitserse spoorwegennet. Naar het westen gaat de belangrijkste smalspoorlijn van de MGB (Matterhorn-Gotthard-Bahn), een privé smalspoormaatschappij die in 2003 is ontstaan na een fusie van de Furka-Oberalp-Bahn (FO) en de Brig-Visp-Zermattbahn (BVZ). In Disentis is een aansluiting op het spoorwegnet in oostelijke richting, de Rhätische Bahn (RhB). De Rhätische Bahn is een privé spoorwegmaatschappij in het kanton Graubunden en is voor een groot deel eigendom van dit kanton. In 2008 werden twee spoorlijnen van de RhB op de (UNESCO) werelderfgoedlijst gezet te weten: de Albulabahn en de Bernina-Bahn. De MGB en de RhB exploiteren gezamenlijk de Glacier Express tussen Zermatt en St.Moritz één van de mooiste trajecten in Zwitserland. Na het verlaten van Disentis/Mustér rijden we het Bündner Oberland (Vorderrheintal) in, zoals het dal in de volksmond wordt genoemd, op zijn Reto-Romaans heet het Surselva.

ILANZ

  • 02OberalpilanzTreinstation Ilanz
Ilanz is een plaats in het Zwitserse kanton Graubünden, en maakt deel uit van het district Surselva (het dal van de Vorderrhein). Het is de  eerste stad aan de Rijn, één van de langste rivieren van Europa. Meer informatie op http://www.ilanz.ch/

De oude binnenstad van Ilanz is zeker een bezoekje waard! De brochure "Wissenswertes auf den Rundgang durch die Altstadt" is gebaseerd op historische gebouwen en monumenten van deze stad. De brochure is verkrijgbaar bij het stadhuis of het Regionaal Museum Surselva en is gratis. Het Museum Regiunal Surselva aan de Städtlistrasse 10 dateert uit de 16e eeuw en was de stadswoning van de adellijke familie Grüneck Schmid. Uit deze tijd, dateren ook de muurschilderingen van het museum. Een mooi stukje tehniekgeschiedenis is te zien in de historische werkplaats van de gebroeders Giger Schaus.

 

 

RHEINSCHLUCHT-RUINAULTA

  • 02OberalpruinaultaTreinstation Ilanz
In het drietalige kanton Graubunden wordt de Rheinschlucht op zijn Reto-Romaans  uitgesproken als Ruinaulta. Het Reto-Romaans is in deze omgeving de officiële taal, dus ook op wandelkaarten en in het openbaar vervoer. De landelijke wetten in Zwitserland werden altijd in drie talen opgesteld (Duits,Frans en Italiaans), sinds een paar jaar worden deze nu ook in het Reto-Romaans gepubliceerd en geldt het Reto-Romaans als officiële vierde landstaal.

Tijdens de vroege ochtendrit over de Oberalppass werden we geconfronteerd met hoognevel een prachtig gezicht om te zien, maar niet om er doorheen te rijden. (boven de mist is het dan helder). We rijden naar het treinstation Ilanz en parkeren daar onze auto. De panoramische wandelkaarten van de omgeving zijn goed uitgebeeld en de wandelroutes zijn duidelijk beschreven. De route Ilanz- Reichenau staat aangeduid met een lengte van 25 km, waar men ongeveer acht uur over wandelt met een hoogteverschil van bijna 1000 m. We besluiten om een gedeelte van deze wandeling te doen. Met de Rhätische-Bahn gaan we door de Rheinschlucht naar station Versam-Safien.

  • 05OberalpruinaultaChrummwang wandeling Rheinschlucht Ruinaulta
De Rhätische-Bahn, die bijna door heel Graubünden rijdt,  is een privé-bedrijf, evenals zoveel andere Zwitserse treintrajecten. Het bedrijf heeft vanaf 1889 vele Bünder-dalen ontsloten, pas in 1903 werd het traject Reichenau naar Ilanz in gebruik genomen. Begin vorige eeuw werd het traject doorgetrokken naar Disentis/Muster. Vanuit Versam-Safien gaat de ruim twaalf kilometer lange wandeling terug door de imposante Rheinschlucht. Om de Rheinschlucht goed te kunnen bekijken besluiten we om ruim 1 km langs de Vorderrhein met de stroom mee te wandelen, tot de spoorbrug over de Rijn na de Chrummwang tunnel.

  • 07OberalpruinaultaTreinbrug bij Isla Bella
De ruim honderd meter hoge Chli Isla zal men moeten overbruggen om een nog beter zicht te krijgen op deze eigenaardige rotsformatie, de Ruinaulta. Over de brug hebben we een prachtig uitzicht op de kalkrotsen van de Rheinschlucht. Dit natuurwonder is met geen woorden te beschrijven, dit zal men met eigen ogen moeten aanschouwen. De drie- tot vierhonderd meter hoge witte kalkrotsen staan te pronken langs deze prachtige Rijndelta. Aan de andere kant van de rivier staat boven op de kalkrotsen het uitzichtplatform bij Conn (II Spir) dat het gemakkelijkst vanuit het mondaine Flims of Laaks is te bereiken.

  • 17OberalpruinaultaRuinaulta
Eind 80’er jaren is de Bünder Arbeidsgemeinschaft für Wanderwege (BAW) pas begonnen met het aanleggen en verbinden van de bestaande wandelpaden in deze omgeving. Hierdoor kan men nu vanuit Trin Mulin langs de Rijn naar Ilanz lopen en van daaruit de hoger gelegen wandelpaden bereiken. Over de Chli Isla wandelen we terug over de Chrummwang- tunnel, stroomopwaarts langs de Rijnoever richting Ilanz. Langs het treinstation Versam-Safier wandelen we dan verder bergopwaarts, steeds met het uitzicht op de witte kalkwanden met hun bizarre vormen.

  • 18OberalpruinaultaRuinaulta
Ook de zuidoever van de Rheinschlucht kent bijzondere en mooie wandelpaden. Na Islahalda krijgen we een korte steile klim door het bos en wandelen iets verder  van het spoor en de rivier af. Bovenangs hebben we een prachtig uitzicht op Isla, de lager gelegen alphutten in deze Rheinschlucht. Over en langs klaterende kalkbeekjes gaat het dan verder richting Carreratobel, waar we weer langs het spoor en de oever van de Rijn uitkomen. De Carrera bergkloof, die uitmondt in de Rijn, spoelt enorme stenen richting de rivierbedding van de Rijn, dat hierdoor een indrukwekkende delta vormt.

  • 33OberalpruinaultaStation Valendas-Sagogn
Langs mooi aangelegde barbecueplaatsen, (te vinden langs de hele wandelroute) wandelen we na  het station Valendas-Sagogn binnen. Het is dan nog ruim een uur wandelen naar het volgend station Castrisch, hetgeen niet het mooiste gedeelte van de wandeling is. Wel hebben we prachtig uitzicht op de hoger gelegen dorpen Sagogn en Laax. Uiteindelijk komen we Ilanz binnen waar we vanmorgen zijn begonnen, wandelen naar de parkeerplaats en besluiten omdat nu we er toch zijn, het hoger gelegen Laax en Flims aan te doen.

 

 

 

FLIMS, LAAX EN FALERA

  • 01OberalpflimsFlims Dorf
De mondaine vakantie oorden Flims, Laax en Falera bevinden zich op een zonnig bergplateau hoog boven de Rijnkloof. In het cultuurgebied van de Vorderrhein (Surselva) in het kanton Graubünden wordt Reto-Romaans gesproken, de vierde voertaal van Zwitserland. Flims is zowel in de zomer als winter een geschikt onderkomen voor actieve wandelaars. Flims bestaat uit Flims-Dorf en Flims-Waldhaus. Rond de kerk uit de 16e eeuw van Flims-Dorf staan nog enkel prachtige oude huizen. Bergbanen voeren ons over de Flimserstein naar de 2637m hoog gelegen Cassons Grat. De loodrechte wanden van de Flimserstein beschermen de dorpen tegen de noordenwinden.

Falera heeft de charme behouden van een Bünder bergdorp en zorgt voor een ontspannen gezinsvakantie. Met een stoeltjeslift kunt u naar Curnius (1644m). Het oude kerkje St. Remigius, met mooie muurschilderingen, staat eenzaam op een heuvel met uitzicht op Ilanz. Laax staat vooral in de wintermaanden bekend als trekpleister voor snowboarders. Tennis, golf, kanoën, rivierraften, deltavliegen, alsook thematische wandelwegen, bergweiden en meren bieden een afwisselend verblijf in deze regio, met de Zwitserse Grand Canyon (zoals de Rijnkloof ook wel wordt genoemd) op steenworp afstand.

  • 06OberalpflimsCaumasee
Door het mondaine Flims waar het in de vroege ochtend- en avonduren een komen en gaan is van hete luchtballonnen, rijden we terug naar de parkeerplaats van de Caumasee in Flims-Waldhaus. Parkeren is hier gratis, jawel u leest het goed een groot pluspunt t.o.v. het Berner-Oberland waar bijna overal en zelfs de meeste afgelegen dalen parkeergeld betaald moet worden. We verzamelen enige informatie van het gebied en wandelen richting Caumasee, dat 15 minuten staat aangegeven. Een bergmeer dat gevoed wordt door onderaardse bronnen: hierdoor bereikt het water in juni een temperatuur van 18-24 ºC. In dit prachtig aangelegd wandelgebied, dat zelfs voor rolstoelgebruikers en kinderwagens toegankelijk is, dalen we gratis met de cabinelift richting Caumasee. De Caumasee met z'n turkooiskleurige water en schilderachtige baaien doet denken aan stranden langs de Middellandse Zee. Men kan hier zwemmen, waterfietsen of met een roeiboot het meer op gaan. Het uitzichtplatform bij Conn is nog bijna een uur wandelen, we hebben hier vandaag helaas geen tijd meer voor, maar komen zeker nog een keer terug. Vervolgens gaan we bij Tamins het Hinterrhein gebied in, richting de San Bernardinopas.